Facebook

Twitter

YouTube

ul. Floriańska 10, 63-700 Krotoszyn, infolinia: (62) 725 32 34 (35)

STOP! HCV - Pilotażowy program profilaktyki zakażeń.
W listopadzie 2010 roku w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Warszawie odbyło się spotkanie przedstawicieli: Państwowej Inspekcji Sanitarnej z udziałem Głównego Inspektora Sanitarnego Pana Przemysława Bilińskiego, przedstawicielami Krajowej Grupy Ekspertów HCV Panem Prof. W. Halotą, Panem Prof. J. Juszczykiem, Panią Prof. M. Pawłowską i Krajowym Koordynatorem Panią dr E. Narolską –Wierczewską. Dyskutowano nad koniecznością wprowadzenia działań edukacyjnych wśród młodzieży szkół ponadgimnazjalnych nt. zakażeń HCV. Efektem tych spotkań było wprowadzenie w 2011 roku Pilotażowego Programu Profilaktyki Zakażeń HCV w szkołach ponadgimnazjalnych.

Program składał się z 3 modułów:
I moduł - szkoły ponadgimnazjalne (pion oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia),
II moduł - szpitale wielospecjalistyczne ( pion epidemiologiczny),
III moduł - Podstawowa Opieka Zdrowotna ( pion epidemiologiczny).

W ramach realizacji Programu zorganizowano szkolenia kaskadowe dla przedstawicieli powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych województwa wielkopolskiego, kadry zarządzającej szpitali, personelu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo epidemiologiczne szpitali, przedstawicieli POZ, Kuratorium, władz lokalnych oraz lokalnych mediów. Szkolenia przez koordynatorów powiatowych organizowane byłyby dla środowiska medycznego i szkolnego z terenu powiatu.

Celem Programu Profilaktyki Zakażeń HCV, był wzrost wiedzy uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat zagrożeń wynikających z zakażeń HCV oraz sposobów zapobiegania. Program skierowany był do uczniów pierwszych klas z 32 wybranych szkół ponadgimnazjalnych na terenie województwa. Działania w szkołach zaplanowano w terminie marzec -kwiecień 2011 roku, w formie jednej lekcji edukacyjnej prowadzonej przez przeszkolonego nauczyciela. Pilotażowa edycja Programu objęła swym zasięgiem 759 uczniów z klas pierwszych i 72 uczniów z klas drugich szkół ponadgimnazjalnych w województwie wielkopolskim. Analiza ankiet przed przeprowadzeniem lekcji wykazała wysoki poziom wiedzy na temat HCV wśród uczniów - 69% poprawnych odpowiedzi - wiedza jeszcze poszerzyła się po przeprowadzeniu lekcji - do imponującego poziomu 94% poprawnych odpowiedzi w skali całego województwa. Zaproponowane treści programowe zostały pozytywnie odebrane zarówno przez nauczycieli, jak i przez uczniów, którzy wykazali bardzo duże zainteresowanie powyższą tematyką. Materiały edukacyjne wykorzystywane podczas realizacji Programu umieszczono na stronie internetowej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu – do wykorzystania dla zainteresowanych osób.

Materiały do pobrania:
Ulotka dla rodziców
Scenariusz lekcji edukacyjnej
Materiały dla nauczyciela
Prezentacja dla uczniów

Oficjalna witryna programu: http://www.stophcv.pl/.

Co to jest HCV?
HCV (ang. Hepatitis C Virus) jest to wirus wywołujący wirusowe zapalenie wątroby typu C. Współczesnej medycynie znane są również inne wirusy wywołujące zapalenia wątroby (np. HBV, HAV, HEV). Typową cechą zakażeń powodowanych przez wirusy hepatotropowe jest uszkodzenie miąższu wątroby, jednak zakażenie wirusem HCV w odróżnieniu od pozostałych przebiega w większości przypadków bez charakterystycznych objawów i może ujawnić się po wielu latach trwania w postaci marskości lub raka wątrobowo-komórkowego. HCV, to problem epidemiologiczny i społeczny dotyczący około 3% populacji świata. Według szacunkowych danych Światowej Organizacji Zdrowia liczba ludzi zakażonych tym wirusem na świecie waha się od 170 do 300 milionów. Według badań epidemiologicznych szacuje się, że w Polsce wirusem HCV zakażonych jest ok. 200 tys. osób dorosłych (w zależności od badań zakres ten wynosi od 150 do 250 tys.), co oznacza, że wśród 100 dorosłych osób 1 osoba może być zakażona wirusem HCV. Niestety dostępne dane pokazują, że tylko co 10 dorosła osoba zakażona wirusem HCV wie o swojej chorobie.

Jakie są objawy choroby?
Najczęściej podawanymi dolegliwościami są:
- osłabienie
- przewlekłe zmęczenie
- nadmierna senność
- depresja
- objawy grypopodobne: bóle mięśni, bóle stawów, stany podgorączkowe
- utrata apetytu
- nudności wymioty
- wzdęcia
- zmniejszenie masy ciała
- powiększenie wątroby i śledziony
- świąd skóry
- zażółcenie białkówek
- zażółcenie skóry
Powyższe objawy występują jedynie u niewielkiej mniejszości zakażonych osób. Około 80% osób zakażonych nie dostrzega u siebie żadnych szczególnych objawów choroby.

Jak może dojść do zakażenia wirusem HCV?
Wirus HCV znajduje się we krwi i innych tkankach osoby zakażonej. Wirus może przenosić się na inne osoby bezpośrednio przez przetoczenie skażonej krwi lub pośrednio, poprzez wspólnie użytkowane przedmioty zanieczyszczone krwią. Warunkiem przeniesienia zakażenia na inną osobę jest naruszenie ciągłości tkanek (przekłucie lub obecność uszkodzenia skóry lub błony śluzowej), przez które wirus może dostać się do organizmu osoby zdrowej. Do zakażenia innej osoby dochodzi, gdy wirus HCV przedostanie się do krwi:
- podczas zabiegów medycznych i pozamedycznych związanych z naruszeniem ciągłości tkanek, jeśli nie są przestrzegane procedury zapobiegające zakażeniom np: zastrzyki, pobranie krwi, zabiegi stomatologiczne, operacje chirurgiczne,
- podczas wstrzykiwania substancji odurzających (narkotyków) lub innych substancji w celach niemedycznych bez zachowania zasad bezpieczeństwa iniekcji;
- w trakcie zabiegów kosmetycznych wykonywanych z użyciem niesterylnych ostrych narzędzi, zabiegów medycyny estetycznej jak nakłucia kosmetyczne, piercing, tatuaż itp.);
- przy kontakcie z krwią – zawodowo bądź przypadkowo, np. podczas wypadku, bójki, w sportach kontaktowych (np. boks, judo);
- podczas wspólnego używania przyborów kosmetyczno-higienicznych (np. maszynki do golenia i inne ostre narzędzia kosmetyczne).

HCV nie zakazimy się natomiast podczas:
- kichania;
- kasłania;
- trzymania za ręce;
- całowania;
- przytulania;
- używania tej samej toalety, wanny, prysznica;
- spożywania żywności przygotowywanej przez osobę zakażoną HCV (jeżeli żywność nie miała kontaktu z krwią tej osoby);
- pływania w tym samym zbiorniku wodnym;
- uprawiania sportu (jeśli nie dochodzi do uszkodzeń powłok ciała).

Jak można wykryć zakażenie wirusem HCV?
Aby stwierdzić zakażenie wirusem HCV należy wykonać w pierwszej kolejności badanie krwi mające na celu wykrycie przeciwciał anty-HCV. Jeżeli wynik badania przeciwciał anty-HCV jest dodatni, oznacza to, że pacjent miał kontakt z wirusem, jednak nie zawsze dodatni wynik tego badania świadczy o aktualnym zakażeniu wirusem HCV. Dlatego, w celu potwierdzenia zakażenia wirusem HCV należy wykonać dodatkowe badanie krwi w celu wykrycia obecności wirusa. Takim badaniem jest test molekularny na obecność materiału genetycznego wirusa HCV (HCV RNA). Jeżeli wynik testu molekularnego jest dodatni (tzn. we krwi wykazana została obecność materiału genetycznego wirusa HCV), oznacza to, pacjent jest zakażony wirusem HCV.

Jak można zapobiegać zakażeniu wirusem HCV?
Należy zwracać szczególną uwagę na przestrzeganie w placówkach medycznych i pozamedycznych (gabinetach kosmetycznych, salonach tatuażu) procedur zapobiegających zakażeniom, ze szczególnym zwróceniem uwagi na zasady bezpiecznych iniekcji w tym używanie jałowego sprzętu jednorazowego użytku i właściwe postępowanie z opakowaniami wielodawkowymi, zachowanie zasad aseptyki (otwieranie sprzętu jałowego bezpośrednio przed zabiegiem, mycie rąk i używanie rękawic jednorazowych zmienianych do każdego zabiegu, rozdzielenie obszaru przygotowania leków od obszaru przechowywania zużytego sprzętu), właściwa sterylizacja narzędzi wielokrotnego użytku, odpowiednie postępowanie ze zużytym sprzętem, odpowiednia dezynfekcja powierzchni, które uległy skażeniu materiałem biologicznym. Szybkie wykrywanie i skuteczne leczenie osób zakażonych zapobiega zakażaniu kolejnych osób i jest również uznawane za formę profilaktyki. W przypadku grupy osób przyjmujących narkotyki, ograniczenie szerzenia się HCV można uzyskać poprzez zmniejszenie częstości przyjmowania narkotyku we wstrzyknięciach, stosowanie jałowego, jednorazowego sprzętu do wstrzyknięć (nie dzielenie się nim) i leczenie osób już zakażonych. Takie efekty dają szeroko stosowane programy redukcji szkód, obejmujące leczenie substytucyjne uzależnienia od opiatów, programy zwiększające dostępność sterylnego sprzętu do wstrzyknięć, edukację i możliwość badania w kierunku chorób zakaźnych przenoszonych przez krew (w tym HCV). Profilaktyka? Obecnie nie istnieje szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu C. Prace nadal trwają…

Kto powinien wykonać badania w kierunku wykrycia HCV?
Potencjalnie narażony na zakażenie wirusem HCV jest każdy, bo każdy z nas jest pacjentem. Najbardziej narażeni na zakażenie się wirusem HCV są:
- osoby, które przed rokiem 1993 miały przetaczaną krew (transfuzję) lub preparaty krwiopochodne przed 1995 rokiem,
- osoby często hospitalizowane,
- osoby z "przeszłością onkologiczną" (leczone w kierunku nowotworów),
- osoby dializowane,
- osoby chore na hemofilię,
- pracownicy służby zdrowia (przede wszystkim : ortopedzi, chirurdzy, stomatolodzy, pracownicy szpitalnych stacji dializ, pielęgniarki, salowe),
- osoby, które miały w życiu jakikolwiek zabieg chirurgiczny,
- osoby, które miały wykonywane badania i zabiegi endoskopowe (gastroskopia, bronchoskopia),
- narkomani, stosujący dożylne narkotyki,
- osoby, u których doszło do dużych urazów powłok skórnych (wypadki samochodowe, wypadki w pracy, poważne skaleczenia),
- homoseksualiści (mężczyźni),
- osoby, które wykonywały na swym ciele tatuaż,
- kobiety, które przed 1995 rokiem otrzymały immunoglobulinę anty RHD (pomimo oficjalnych zaprzeczeń Ministerstwa Zdrowia - nadal uważa się, że ryzyko takie istniało).

Czy wirusowe zapalenie wątroby typu C można leczyć?
Współczesna medycyna daje szansę na wyleczenie większości chorych. Leczenie możemy podzielić na objawowe (tj. zmniejszające dolegliwości) oraz przyczynowe, którego celem jest wyeliminowanie wirusa z organizmu. Osoby, u których rozpoznano WZW C, powinny udać się po poradę do lekarza chorób zakaźnych (za pośrednictwem lekarza rodzinnego). Podstawowym celem leczenia jest zahamowanie lub spowolnienie procesów degeneracyjnych powodowanych przez przewlekły proces zapalny w wątrobie. Leczenie WZW C polega na stosowaniu leków przeciwwirusowych. U przewlekle zakażonych HCV stosuje się pegylowany interferon alfa oraz rybawirynę. Od niedawna dostępne są także leki działające bezpośrednio na wirusy (telaprewir i boceprewir). Leczenie jest długotrwałe 16 – 72 tygodnie i obejmuje przyjmowanie tabletek oraz cotygodniowe stosowanie zastrzyku. Leczenie nie zawsze jest skuteczne, jednak stały postęp nauk medycznych daje szansę na wykorzystanie nowych leków i możliwości leczenia.

Czy z WZW C można się wyleczyć?
Tak. Po wykluczeniu ewentualnych przeciwwskazań (np. chorób tarczycy) chorzy poddawani są farmakoterapii. Jej schemat ustala się indywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie rozpoznania genotypu jego wirusa oraz tzw. ładunku wirusa (liczba jego kopii w surowicy krwi). Leczenie trwa od 24 do 48 tygodni. Całkowita eliminacja HCV z krwi jest możliwa pod warunkiem systematycznego przyjmowania leków i kontroli postępu terapii.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?
Bez leczenia przeciwwirusowego samoistne wyleczenie jest zjawiskiem bardzo rzadkim. Co trzeba robić po zakończeniu leczenia? Należy prowadzić higieniczny tryb życia. Raz na pół roku trzeba także poddawać się specjalistycznym badaniom kontrolnym. Wszyscy zakażeni HBV lub HCV powinni być systematycznie monitorowani w kierunku raka wątrobowo-komórkowego. Oznaczenie stężenia alfa-fetoproteiny (AFP) oraz badanie ultrasonograficzne wątroby winny być wykonywane w odstępach 24-tygodniowych, a wyniki sugerujące zmiany, konsultowane z lekarzem specjalistą.

Czy kobieta w ciąży może przekazać wirusa HCV dziecku?
Do zakażenia w 30–50 proc. przypadków dochodzi podczas ciąży, reszta to zakażenia okołoporodowe. Cesarskie cięcie nie zmniejsza zagrożenia, natomiast dokładne obmycie dziecka z krwi poporodowej prawdopodobnie tak. Wpływ na ryzyko zakażenia ma także czas między odejściem wód płodowych, a porodem. Jeśli przekracza on 6 godzin, zagrożenie wzrasta.

Czy matka z HCV może karmić swoje dziecko piersią?
Może bez obaw karmić piersią. Stężenie wirusa w mleku matki jest znacznie niższe niż w jej krwi. Co więcej, w przewodzie pokarmowym dziecka następuje zniszczenie wirusa.

Chorzy na WZW C muszą być na diecie?
Chorych obowiązuje jeden bezwzględny zakaz: abstynencja alkoholowa. Nie powinni też palić papierosów. Poza tym wystarczy kierować się zdrowym rozsądkiem – wybierać produkty lekko strawne: gotowane na parze i pieczone w folii, bez sosów, tłuszczu, nadmiaru węglowodanów prostych i soli. Niewskazane są napoje energetyzujące, ale można pić kawę. Warto zrezygnować z produktów sztucznie barwionych i konserwowanych. Osobom chorym zaleca się prowadzenie spokojnego trybu życia, spacery, rower, pływanie.

Wirus HCV przenosi się przez seks?
Trudno o jednoznaczną odpowiedź. Choroba nie jest zaliczana do przenoszonych drogą płciową. Jednak ryzyko zakażenia istnieje ze względu na możliwość uszkodzenia naskórka i/lub błony śluzowej narządów rodnych. Epidemiolodzy prawdopodobieństwo zakażenia podczas stosunku płciowego oceniają na ok. 3 proc. przy 25-letnim współżyciu monogamicznym, do zakażenia poprzez seks dochodzi u mniej niż 1 proc. osób. Trochę większe ryzyko zakażenia istnieje przy praktykach sadomasochistycznych, zwłaszcza kiedy partnerzy używają erotycznych gadżetów. Wirus HCV jest mniej zakaźny drogą płciową niż wirus HBV (żółtaczka typu B).

Czy zakażeni HCV powinni się szczepić przeciwko HBV (wzw typu B)?
Jak najbardziej, właśnie szczególnie zakażeni HCV powinni unikać możliwości zakażenia się (koinfekcji) wirusem typu B. Takie nadkażenie dodatkowo uszkadza wątrobę, a poza tym daje gorsze rokowania na wyleczenie. Nadkażenie wirusem HBV, przy istniejącym zakażeniu HCV może doprowadzić do nadostrego (piorunującego) zapalenia wątroby (fulminant hepatitis), którego wynikiem w 80% przypadków jest zgon. Niebezpieczne może być także dla zakażonego wirusem HCV nadkażenie wirusem HAV - tak zwaną "żółtaczką pokarmową (wzw typu A), stąd zaleca się szczepienie szczepionkami skojarzonymi przeciw WZW B i A.
- HIV, HBV, HCV - wirusy przenoszone drogą płciową
- HIV - Wirus zespołu nabytego braku odporności

Stosunki seksualne obok kontaktu z zakażoną krwią i transmisji z matki na dziecko stanowią główne wrota infekcji wirusa HIV. Wirus HIV znajduje się nie tylko w spermie, lecz także w preejakulacie i śluzie szyjkowym zakażonej osoby. Okres inkubacji wirusa wynosić może nawet trzy lub więcej lat. W tym czasie infekcja nie daje żadnych objawów, jednak swoiste przeciwciała można wykryć we krwi pacjenta już po trzech miesiącach od zakażenia. Patogen ten powoduje zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS) charakteryzujący się znacznie obniżonym poziomem limfocytów T pomocniczych, a co za tym idzie znacznie obniżoną odpornością pacjenta. Podejrzenie zachorowania na AIDS stawia się na podstawie objawów wskaźnikowych jakimi są: mięsak Kaposiego, pleśniaki w układzie pokarmowym, zapalenia płuc o atypowej etiologii czy nowotwory. Choroba, mimo wysiłkom naukowców na całym świecie wciąż pozostaje nieuleczalna, jednak odpowiednio prowadzone leczenie umożliwia chorym normalne życie, bez występowania chorób oportunistycznych. Bez wątpienia wirus HIV jest najpoważniejszym patogenem przenoszonym drogą płciową.

Wątroba celem wirusów kontaktów seksualnych
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to choroba wywołana zakażeniem wirusami. W grupie wirusów hepatotropowych wirusy WZW typu B i C mogą ulegać transmisji na drodze kontaktów seksualnych.
- HBV – wirus zapalenia wątroby typu B
Średni czas od zakażenia do rozwinięcia objawów wynosi 15-20 lat. Wirus typu B wywołuje rożne postacie zapalenia wątroby od bezobjawowych do postaci piorunującej charakteryzującej się wysoką śmiertelnością. W większości przypadków brak jest typowych objawów w postaci żółtaczki, a zakażenie kończy się samoistnym wyleczeniem. W przypadku braku leczenia choroba może skończyć się niewydolnością wątroby w wyniku marskości. Potwierdzono również korelację między zakażeniem HBV, a rakiem wątroby.
- HCV – wirus zapalenia wątroby typu C

Znaczna większość zainfekowanych nie jest świadoma swojego stanu z uwagi na skąpo objawowość wczesnego okresu zakażenia oraz długi czas inkubacji wirusa, który może trwać nawet 30 lat. Wirus typu C jest przyczyną marskości wątroby oraz raka tego narządu.

Źródło:
www.hcv.pzh.gov.pl/
www.hcvtoniewyrok.com
„Diagnostyka chorób wątroby” – pod redakcją Krzysztofa Simona
www.wieszjak.pl
www.poradnikzdrowie.pl/
HCV Prometeusze
www.gastrologia.mp.pl Choroby wątroby.

 

Opracował: WSSE Poznań

Mapa strony

Mapa zagrożeń